Bijwerkingen van dialyse

Dialyse is een levensreddende behandeling, maar kan ook bijwerkingen veroorzaken. De meeste bijwerkingen zijn mild en tijdelijk. Met de juiste aanpassingen en medicatie zijn ze vaak goed te behandelen. Het is belangrijk om klachten altijd te bespreken met uw behandelteam.

Is dialyse zwaar?

Veel mensen vragen zich af: “Is dialyse zwaar?”. Het antwoord verschilt per persoon. De eerste weken zijn vaak het zwaarst omdat uw lichaam moet wennen aan de behandeling. Na deze gewenningsperiode voelen de meeste mensen zich beter dan voor de start van dialyse. De afvalstoffen worden immers uit het bloed verwijderd.

Bijwerkingen kunnen optreden tijdens, direct na of tussen dialysebehandelingen. Ze verschillen per persoon en per type dialyse. Bij Dianet monitoren we u nauwlettend en passen we de behandeling aan om bijwerkingen zoveel mogelijk te voorkomen.

Peritoneale dialyse heeft andere bijwerkingen dan hemodialyse. We hebben de meest voorkomende bijwerkingen voor u op een rij gezet.

Bijwerkingen tijdens hemodialyse

Veelvoorkomende klachten

• Lage bloeddruk: dit kan duizeligheid, misselijkheid of flauwvallen veroorzaken.
• Spierkrampen: vooral in benen en voeten door snelle vochtverwijdering.
• Hoofdpijn: door veranderingen in vochtbalans.
• Jeuk: door ophoping van fosfaat in de huid.
• Vermoeidheid: direct na de sessie.

Minder vaak voorkomende klachten

• Pijn op de borst
• Rugpijn
• Koorts of koude rillingen
• Onregelmatige hartslag

Bijwerkingen na hemodialyse

Na de behandeling kunnen binnen enkele uren tot een dag klachten optreden. Dit noemen we een ‘dialysekater’:

• Extreme vermoeidheid
• Concentratieproblemen
• Hoofdpijn
• Duizeligheid
• Spierpijn of -zwakte

Deze klachten verdwijnen meestal vanzelf, maar kunnen uw dagelijkse activiteiten beïnvloeden.

Bijwerkingen bij peritoneale dialyse

Peritoneale dialyse heeft andere bijwerkingen dan hemodialyse.

Veelvoorkomende klachten

• Buikpijn of ongemak: door de vloeistof in de buik.
• Infecties: buikvliesontsteking (peritonitis) of infectie bij de katheter.
• Gewichtstoename: door suiker in de dialysevloeistof.
• Vol gevoel: vooral tijdens de maaltijd.
• Rugpijn: door de extra druk in de buik.

Langetermijneffecten

• Verzwakking van buikspieren
• Breuk (hernia)
• Verminderde werking van het buikvlies

Hoe lang duren bijwerkingen?

De meeste acute bijwerkingen verdwijnen binnen enkele uren na de dialyse. Chronische bijwerkingen zoals jeuk of vermoeidheid kunnen blijven. Met goede behandeling zijn deze vaak beheersbaar.

Veel mensen merken dat de eerste 6-8 weken het zwaarst zijn. Daarna went het lichaam aan het ritme van de behandelingen. De bijwerkingen verminderen vaak naarmate de tijd verstrijkt, vooral wanneer het dialyseteam aanpassingen doet in de behandeling op basis van uw ervaringen.

Waarom treden bijwerkingen op?

Bijwerkingen ontstaan doordat dialyse een intensieve behandeling is die het lichaam belast. De snelle verwijdering van vocht en afvalstoffen, samen met veranderingen in bloeddruk en elektrolyten, kunnen het lichaam uit balans brengen. Daarnaast speelt het contact met kunstmatige materialen een rol, evenals de lange behandelduur die fysiek en mentaal vermoeiend kan zijn. Ook het gebruik van medicijnen die nodig zijn tijdens en rond de behandeling kan bijdragen aan het ontstaan van bijwerkingen.

Kun je bijwerkingen voorkomen?

Veel bijwerkingen van dialyse zijn te voorkomen of te verminderen door een combinatie van uw eigen inzet en waar mogelijk aanpassingen in de behandeling.

Allereerst kunt u zelf een belangrijke rol spelen. Houd u aan de vochtbeperking die u is voorgeschreven, volg dieetvoorschriften nauwkeurig op en neem uw medicijnen precies zoals uw arts heeft aangegeven. Zorg er ook voor dat u op tijd komt voor uw behandelingen en communiceer open en eerlijk over eventuele klachten of bijwerkingen die u ervaart.

Daarnaast kunnen er in overleg met uw behandelaar ook aanpassingen in de behandeling worden gedaan om bijwerkingen te verminderen. Zo kan er bijvoorbeeld voor worden gekozen om langzamer vocht te verwijderen, de dialyseduur te verlengen of de temperatuur van de dialysevloeistof aan te passen. Ook kan er medicatie tijdens de dialyse worden toegediend of kan er worden gekeken naar een andere dialysevorm die mogelijk beter bij u past.

Samen met uw behandelteam kunt u zo veel bijwerkingen voorkomen of beperken en de dialysebehandeling zo prettig mogelijk laten verlopen.

Wanneer waarschuwen?

Neem direct contact op met uw behandelteam bij:

• Hevige pijn op de borst
• Extreme kortademigheid
• Hoge koorts (>38.5°C)
• Tekenen van infectie bij katheter of shunt
• Troebele dialysevloeistof (bij PD)
• Aanhoudend braken
• Verwardheid of bewustzijnsverlies

Omgaan met bijwerkingen

Tijdens de dialyse zijn er verschillende dingen die u kunt doen om de behandeling zo comfortabel mogelijk te maken. Het is belangrijk om klachten direct te melden aan de verpleegkundige, zodat er tijdig ingegrepen kan worden. Aarzel ook niet om te vragen om aanpassingen in de behandeling als u zich niet goed voelt. Neem iets mee ter afleiding, zoals een boek, tablet of muziek, zodat de tijd sneller voorbijgaat. Daarnaast is het verstandig om u warm aan te kleden, zeker als u het snel koud heeft tijdens de behandeling. Een lichte maaltijd voorafgaand aan de dialyse kan ook helpen om u beter te voelen.

Ook thuis kunt u maatregelen nemen om beter om te gaan met de effecten van de dialyse. Plan voldoende rustmomenten in na de behandeling en vraag hulp bij zware taken als dat nodig is. Het bijhouden van een klachtendagboek kan inzicht geven in uw klachten en helpt bij het herkennen van patronen. Bespreek deze patronen regelmatig met uw arts. Tot slot kan het fijn zijn om steun te zoeken bij lotgenoten; zij begrijpen wat u doormaakt en kunnen tips en ervaringen delen.

Ondersteuning bij Dianet

Bij Dianet nemen we bijwerkingen serieus. Ons team helpt u:

• Dialyseverpleegkundigen: begeleiding tijdens behandeling
• Nefrologen: aanpassing medicatie en behandelplan
• Diëtisten: advies over voeding en vocht
• Maatschappelijk werkers: hulp bij omgaan met klachten

Kwaliteit van leven behouden

Ondanks bijwerkingen kunnen de meeste mensen een goed leven leiden met dialyse. Het vraagt tijd om te wennen aan de behandeling, de juiste balans te vinden en aanpassingen te maken. Met geduld, goede communicatie en de juiste ondersteuning worden de meeste bijwerkingen beter beheersbaar.

Heeft u last van bijwerkingen? Bespreek ze altijd met uw behandelteam. Samen vinden we oplossingen die bij u passen.